LUẬT PHÁP NƯỚC TA (*)
* Thời Ngô, Đinh, Tiền Lê, Nhà nước chưa có một hệ thống pháp luật. Đến năm 1042, vua Lý Thái Tông sai Trung thư san định luật lệnh, chấn chỉnh cho thích dụng với thời thế, làm thành sách Hình thư của một triều đại, để cho người xem dễ hiểu. Sách làm xong xuống chiếu ban hành, dân lấy làm tiện.
Pháp luật thời Lý phản ánh rõ sự phân biệt đẳng cấp xã hội. Đẳng cấp quý tộc quan liêu được hưởng nhiều đặc quyền, ngay cả trang phục nhà cửa cũng phân biệt với nhân dân.
* Năm 1230, vua Trần Thái Tông ban hành bộ Quốc triều thông chế (gồm 20 quyển) quy định về tổ chức chính quyền, Sau đó, qua nhiều lần sửa chữa và bổ sung, nhag Trần lại ban hành bộ Quốc triều hình luật :
Pháp luật thời Trần khẳng định và củng cố sự phân chia đẳng cấp. Đại quý tộc trước hết là vua và hoàng gia được pháp luật bảo vệ các đặc quyền, đặc lợi.
* Năm 1483, vua Lê Thánh Tông quyết định triệu tập các đại thần biên soạn một bộ luật chính thức của triều đại mình, thường được gọi là Luật Hồng Đức. Ở các thế kỉ XVII – XVIII, Bộ luật được bổ sung sửa đổi ít nhiều và được ban hành với tên Lê triều Hình luật.
Luật Hồng Đức thể hiện rõ ý thức giai cấp nhà Lê trong các mối quan hệ nhưng cũng phản ánh rõ nét tính dân tộc. Ở đây nổi lên ý thức bảo vệ độc lập dân tộc và toàn vẹn lãnh thổ. Bộ luật đánh dấu một trình độ phát triển cap trong bốn thế kỉ thời Lê (XV – XVIII).
* Năm 1811, Tổng trấn Bắc Thành được lệnh chủ trì biên soạn bộ luật mới của thời Nguyễn lựa theo ý của vua Gia Long. Nhóm Nguyễn Văn Thành đã sao chép gần như nguyên vẹn bộ luật nhà Thanh đang được thi hành. Năm 1815, bộ luật được ban hành với tên Hoàng triều luật lệ (hay Luật Gia Long).
Hoàng triều luật lệ đề cao uy quyền của hoàng đế, triều định lại mô phỏng luật nhà Thanh nên những quy định về xử phạt rất hà khắc, nhất là những tội gây phương hại đến chính quyền.
* Từ năm 1945 đến nay, Hiến pháp là cơ sở nền tảng của hệ thống pháp luật nước ta. Nhà nước đã ban hành bốn bản Hiến pháp.
- Hiến pháp năm 1946 : Ngày 9 – 11 – 1946, Hiến pháp nước Việt Nam dân chủ cộng hoà đã được Quốc hội biểu quyết thông qua. Bản Hiến pháp được xây dựng dựa trên những nguyên tắc :
+ Đoàn kết toàn dân, không phân biệt giống nòi, gái trai, giai cấp, tôn giáo.
+ Đảm bảo các quyền tự do dân chủ.
+ Thực hiện chính quyền mạnh mẽ và sáng suốt của nhân dân.
- Hiến pháp năm 1959 : Hiến pháp xã hội chủ nghĩa đầu tiên ở nước ta, được Quốc hội thông qua ngày 31 – 12 – 1959. Bản Hiến pháp quy định xây dựng một bộ máy nhà nước kiểu mới dựa trên nguyên tắc tập trung dân chủ theo pháp chế xã hội chủ nghĩa. Đây là bản Hiến pháp của thời kì xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất nước nhà.
- Hiến pháp năm 1980 : Hiến pháp của thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội trong phạm vi cả nước, được Quốc hội thông qua ngày 18 – 12 – 1980. Bản Hiến pháo tổng kết và xác định nhưng thành quả đấu tranh cách mạng của nhân dân Việt Nam trong nửa thế kỉ qua, thể hiện ý chí và nguyện vọng của nhân dân ta, đảm bảo bước phát triển của xã hội trong thời gian tới.
- Hiến pháp năm 1992 : Hiến pháp của thời kì đổi mới đất nước, được Quốc hội thông qua ngày 15 – 4 – 1992. Bản Hiến pháp thể hiện tinh thần đổi mới, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước, phù hợp với xu thế của thời đại.
___________________________
(*) Lấy theo ĐẠI CƯƠNG LỊCH SỬ VIỆT NAM. Toàn tập. Nxb Giáo dục, 2001.
Pháp luật thời Lý phản ánh rõ sự phân biệt đẳng cấp xã hội. Đẳng cấp quý tộc quan liêu được hưởng nhiều đặc quyền, ngay cả trang phục nhà cửa cũng phân biệt với nhân dân.
* Năm 1230, vua Trần Thái Tông ban hành bộ Quốc triều thông chế (gồm 20 quyển) quy định về tổ chức chính quyền, Sau đó, qua nhiều lần sửa chữa và bổ sung, nhag Trần lại ban hành bộ Quốc triều hình luật :
Pháp luật thời Trần khẳng định và củng cố sự phân chia đẳng cấp. Đại quý tộc trước hết là vua và hoàng gia được pháp luật bảo vệ các đặc quyền, đặc lợi.
* Năm 1483, vua Lê Thánh Tông quyết định triệu tập các đại thần biên soạn một bộ luật chính thức của triều đại mình, thường được gọi là Luật Hồng Đức. Ở các thế kỉ XVII – XVIII, Bộ luật được bổ sung sửa đổi ít nhiều và được ban hành với tên Lê triều Hình luật.
Luật Hồng Đức thể hiện rõ ý thức giai cấp nhà Lê trong các mối quan hệ nhưng cũng phản ánh rõ nét tính dân tộc. Ở đây nổi lên ý thức bảo vệ độc lập dân tộc và toàn vẹn lãnh thổ. Bộ luật đánh dấu một trình độ phát triển cap trong bốn thế kỉ thời Lê (XV – XVIII).
* Năm 1811, Tổng trấn Bắc Thành được lệnh chủ trì biên soạn bộ luật mới của thời Nguyễn lựa theo ý của vua Gia Long. Nhóm Nguyễn Văn Thành đã sao chép gần như nguyên vẹn bộ luật nhà Thanh đang được thi hành. Năm 1815, bộ luật được ban hành với tên Hoàng triều luật lệ (hay Luật Gia Long).
Hoàng triều luật lệ đề cao uy quyền của hoàng đế, triều định lại mô phỏng luật nhà Thanh nên những quy định về xử phạt rất hà khắc, nhất là những tội gây phương hại đến chính quyền.
* Từ năm 1945 đến nay, Hiến pháp là cơ sở nền tảng của hệ thống pháp luật nước ta. Nhà nước đã ban hành bốn bản Hiến pháp.
- Hiến pháp năm 1946 : Ngày 9 – 11 – 1946, Hiến pháp nước Việt Nam dân chủ cộng hoà đã được Quốc hội biểu quyết thông qua. Bản Hiến pháp được xây dựng dựa trên những nguyên tắc :
+ Đoàn kết toàn dân, không phân biệt giống nòi, gái trai, giai cấp, tôn giáo.
+ Đảm bảo các quyền tự do dân chủ.
+ Thực hiện chính quyền mạnh mẽ và sáng suốt của nhân dân.
- Hiến pháp năm 1959 : Hiến pháp xã hội chủ nghĩa đầu tiên ở nước ta, được Quốc hội thông qua ngày 31 – 12 – 1959. Bản Hiến pháp quy định xây dựng một bộ máy nhà nước kiểu mới dựa trên nguyên tắc tập trung dân chủ theo pháp chế xã hội chủ nghĩa. Đây là bản Hiến pháp của thời kì xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất nước nhà.
- Hiến pháp năm 1980 : Hiến pháp của thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội trong phạm vi cả nước, được Quốc hội thông qua ngày 18 – 12 – 1980. Bản Hiến pháo tổng kết và xác định nhưng thành quả đấu tranh cách mạng của nhân dân Việt Nam trong nửa thế kỉ qua, thể hiện ý chí và nguyện vọng của nhân dân ta, đảm bảo bước phát triển của xã hội trong thời gian tới.
- Hiến pháp năm 1992 : Hiến pháp của thời kì đổi mới đất nước, được Quốc hội thông qua ngày 15 – 4 – 1992. Bản Hiến pháp thể hiện tinh thần đổi mới, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước, phù hợp với xu thế của thời đại.
___________________________
(*) Lấy theo ĐẠI CƯƠNG LỊCH SỬ VIỆT NAM. Toàn tập. Nxb Giáo dục, 2001.
Bài đăng
